Milli Mücadele'de İç Ayaklanmalar

         Osmanlı Devleti’nin girmiş olduğu 1. Dünya Savaşı’nı noktalayan 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Mütarekesi ile Türk tarihinde Milli Mücadele adı verilen yeni bir dönem başlamıştır.Bu dönem, mütareke şartlarının uygulanması sırasında yaşanan işgaller, azınlık terörü gibi her türlü olumsuzluğu içeren bir dizi uygulamaya karşı Türk halkının başlattığı direnme ruhu ile alevlenen Kurtuluş Savaşı’nı ve ardından gelen yeni Türk devletinin varlığının ve bağımsızlığının dünya devletlerince kabul edilişini kapsamaktadır.

 

            Mütarekenin imzalanmasından sonra ülke tam anlamıyla bir kaosa sürüklenmiştir. Bütün devlet dengelerinin bozulduğu bu ortamda birbiri ardına kurulan hükümetler uzun ömürlü olamamış, hiçbir kabine bu durumun üzerine yüklediği ağırlığı taşıyamamış ve bu felaketten çıkış için sağlıklı fikirler üretememiştir. İtilaf Devletleri 1. Dünya Savaşı sırasında kağıt üzerinde paylaştıkları Osmanlı topraklarını bu defa fiilen bölüşmeye başlamışlar ve yürüttükleri işgaller Türk halkı için zor bir dönemin başlayacağını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, imparatorluk bünyesinde yüzyıllardır barış ve huzur ortamında yaşamış olan azınlıkların, özellikle Ermeniler ve Rumların Türk topraklarında kendileri için bağımsız yeni yurtlar kurma girişimleri de silahlı çeteler vasıtasıyla yeni bir boyut kazanarak Müslüman ahali ile anılan azınlıklar arasında önemli olayların çıkmasına yol açmıştır.

 

            Böylesine büyük bir otorite boşluğunun oluştuğu bir ortamda, yaşanan olumsuzluklar arasında Anadolu’nun çeşitli bölgelerinde değişik zamanlarda ve farklı nedenlerle ortaya çıkan iç ayaklanmalar çok önemli bir yer tutmaktadır.  Tarih boyunca çeşitli milletler kendilerini sömüren yabancı devletlere karşı ayaklanarak bağımsızlıklarını elde etmişlerdir. Bu, anlaşılması kolay bir konudur. Ancak aynı ülkenin insanlarını çeşitli sebeplerle karşı karşıya getiren iç ayaklanmaların açıklaması zordur. Zor olduğu gibi dramatik olaylara ve kapanması uzun sürebilecek yaralara da sebebiyet vermesi mümkündür.

 

            1919-1923 yılları arasında gerçekleşen iç ayaklanmaların temelinde çeşitli etkenler yatmaktadır. Dış etkenlerin özünü İtilaf Devletlerinin istek ve çıkarları oluştururken, iç etkenler daha fazla çeşitlilik göstermektedir. Ayaklanmalar tek tek incelendiğinde de görüleceği gibi başlıca etken olarak İstanbul Hükümetleri ile Kuvayı Milliye arasındaki çekişme göze çarpmaktadır. Bunun yanı sıra etnik farklılıklar temelinde gelişen ayaklanma girişimleri ve nihayet liderlik yarışı sebebiyle baş gösteren ayaklanmalara da tanık olunmuştur. Milli Mücadelede yaşanan iç ayaklanmaların kronolojik sıralaması aşağıdaki gibidir.

            11 Mayıs 1919            Ali Batı Olayı

            20 Ağustos 1919         Ali Galip Olayı

            27 Eylül 1919              Birinci Bozkır Ayaklanması

            20 Ekim 1919              İkinci Bozkır Ayaklanması

            20 Ekim 1919              Ahmet Anzavur’un Milli Mücadele aleyhinde birinci defa

saldırtılması

            26 Ekim 1919              Şeyh Eşref Ayaklanması (Hart Olayı)

            28 Ekim 1919              Kızılkuyu Olayı

            28 Ekim 1919              Apa Çarpışması

            1 Kasım 1919              Dinek Çarpışması

            15 Kasım 1919            Demirkapı Çarpışması

            16 Şubat 1920             Ahmet Anzavur’un Milli Mücadele aleyhine ikinci defa

saldırtılması

            4 Nisan 1920               Ahmet Anzavur’un Gönen’e taarruzu

            13 Nisan 1920             Birinci Düzce Ayaklanması

            16 Nisan 1920             Çerkez Ethem kuvvetleriyle Ahmet Anzavur kuvvetlerinin

Yahyaköy Çarpışması

            18 Nisan 1920             Kuvayı İnzibatiyenin kurulması

            19 Nisan 1920             Ahmet Anzavur’un Karabiga’dan İngiliz gemisiyle İstanbul’a

kaçışı

            25 Nisan 1920             Taraklı Çarpışması

            8 Mayıs 1920              Ahmet Anzavur’un Adapazarı ve Geyve Harekâtı

            8 Mayıs 1920              İkinci Düzce Ayaklanması

            11 Mayıs 1920            Anadolu Fevkalâde Müfettişi Umumiliğinin işe başlaması

            12/13 Mayıs 1920       Mudurnu Çarpışması

            15 Mayıs 1920            Birinci Yozgat Ayaklanması

            20 Mayıs 1920            Cemil Çeto Olayı

            23 Mayıs 1920            Milli Mücadele kuvvetlerinin Kuvayı İnzibatiyeye taarruzu

            25 Mayıs 1920            Zile Ayaklanması

            27 Mayıs 1920            Sulusaray Olayı

            1 Haziran 1920            Milli Aşireti Olayı

            13 Haziran 1920          Yozgat’ın asiler tarafından işgali

            14 Haziran 1920          Kuvayı İnzibatiye Tümeninin taarruzu

            20 Haziran 1920          Çerkez Ethem kuvvetlerinin Ankara’dan Yozgat’a hareketi

            21 Haziran 1920          Çopur Musa (Çivril) Olayı

            27 Haziran 1920          Kula Olayı

            20 Temmuz 1920         İnegöl Olayı

            5 Eylül 1920                İkinci Yozgat Ayaklanması

            8 Eylül 1920                Çengelhan Olayı

            8 Eylül 1920                Nogaykızıközü Olayı

            23 Eylül 1920              Ayvalıközü Çarpışması

            25 Eylül 1920              Koyunculu Çarpışması

            2 Ekim 1920                Konya Ayaklanması

            6 Aralık 1920              Demirci Mehmet Efe Ayaklanması

            7 Aralık 1920              Çerkez Ethem Ayaklanması

            6 Mart 1921                Koçkiri Ayaklanması

            1918 - 21 Kasım 1923        Aynacıoğlu Olayları

            1918 - ... 1923                    Pontus Ayaklanmaları ve Olayları

YORUMLAR

Suya Düşen Cep Telefonlarını Kurtarma Yolları
Teknoloji

Suya Düşen Cep Telefonlarını Kurtarma Yolları

Hiv/aids Tedavisinde Kötü Haber
Sağlık

Hiv/aids Tedavisinde Kötü Haber

Sadece Emniyet Ayağı Yok
Haberler

Sadece Emniyet Ayağı Yok

Arseniy Yatsenyuk Istifa Etti
Dünya

Arseniy Yatsenyuk Istifa Etti

Kepeğe İyi Gelen Bitkisel Yağlar  İyi Gelen Bitkiler
Sağlık

Kepeğe İyi Gelen Bitkisel Yağlar İyi Gelen Bitkiler

Yedi Güzel Adam Kimdir ?
Eğitim

Yedi Güzel Adam Kimdir ?

Ağız Kokusundan Kurtulmanın Yolları
Sağlık

Ağız Kokusundan Kurtulmanın Yolları

Ağız Içi Yarası Neden Olur?
Sağlık

Ağız Içi Yarası Neden Olur?