Ermenistan-Türkiye Ekonomik İlişkileri
Bağımsızlık sonrası Türkiye'nin Ermenistan ile ekonomik ve diplomatik ilişkiler kurmaya yönelik bütün iyi niyet girişimlerine rağmen, Ermenistan sözde soykırım propagandasına devam etmiş, Türkiye'nin toprak bütünlüğünü tanımamış ve Kars Anlaşmasının iptal edilmesi için propaganda faaliyetlerini sürdürmektedir.
Tablo 1’de Ermenistan’ın 1999-2004 yılları arasında toplam ihracat ve toplam ithalat değerleri verilmiştir.
Tablo 1
Ermenistan’ın Dış Ticaret Hacmi
(1999-2004)
(Milyar ABD Doları)
|
YIL
|
İHRACAT
|
İTHALAT
|
|
1999
|
0.247
|
0.721
|
|
2000
|
0.300
|
0.885
|
|
2001
|
0.342
|
0.877
|
|
2002
|
0.505
|
0.987
|
|
2003
|
0.696
|
1.130
|
|
2004
|
0.670
|
1.090
|
Kaynak: http://www.ito.org.tr/itoportal/Dokuman/08.04.42.pdf
Batısında Türkiye, doğusunda Azerbaycan olan Ermenistan, bu iki ülke tarafından 1993 yılından beridir ambargoya tabii tutulmuştur. Denize kıyısı olmayan Ermenistan, komşularının doğal kaynaklarına muhtaç durumdadır. Dış ticaret hacmi 2 milyar ABD doları kadar Ermenistan, yeterli üretim yapamadığından sürekli cari dengesi açık vermektedir.
Tablo 2’de Türkiye açısından Ermenistan ile 1992-2004 yılları arasındaki ihracat ve ithalat rakamları verilmiştir.
Tablo 2
Türkiye-Ermenistan Dış Ticaret Rakamları
(1992-2004)
(Milyon ABD Doları)
|
YIL
|
İHRACAT
|
İTHALAT
|
FARK
|
|
1992
|
3.43
|
0.12
|
3.31
|
|
1993
|
4.15
|
0.32
|
3.83
|
|
1994
|
0
|
0
|
0
|
|
1995
|
0
|
0
|
0
|
|
1996
|
0
|
0
|
0
|
|
1997
|
0
|
0
|
0
|
|
1998
|
0
|
0
|
0
|
|
1999
|
0
|
0
|
0
|
|
2000
|
0
|
0
|
0
|
|
2001
|
0
|
0
|
0
|
|
2002
|
0
|
0
|
0
|
|
2003
|
0
|
0
|
0
|
|
2004
|
0
|
0
|
0
|
Kaynak: http://www.ito.org.tr/itoportal/Dokuman/08.04.42.pdf
Tablo 2’den Türkiye’nin Ermenistan’a 1994 yılından itibaren ambargo uyguladığını söylemek yalan olmaz. Ermenistan’ın iddialarına göre, Türkiye eğer sınır kapısını açarsa, Türkiye’nin doğu illerinin gelişmişlik düzeyini yakalayacağıdır. Aslında iddiaya tek taraflı bakarsak tamamen doğrudur. Ama tabloya bakıldığında güçlü tarafın Türkiye olduğu da kaçınılmazdır. Böyle bir durumda, Türkiye’nin doğu illerinden çok, Ermenistan’ın gelişmişlik düzeyini yakalayacaktır.
Ermenistan ile Türkiye, siyasi ilişkilerindeki sorunları düzeltmeden ticari ilişkiye girmesi söz konusu değildir. Ermenistan'ın, Türkiye'nin toprak bütünlüğünü tanıması, 1921 tarihli Kars Antlaşması'nı onaylaması, soykırımın tanınması kampanyasını durdurmasıyla ikili ilişkilerin başlayacağı söylenmektedir. Ermenistan’ın şimdi izlediği politikadan vazgeçmesi kendi avantajına olacaktır.