Suriye-Türkiye Ekonomik İlişkileri
1990 öncesinde Varşova Paktı üyeleri ile yakın ilişkileri olan ve daha çok tarım ürünleri ihraç eden bir ülke olarak bilinen Suriye, Sovyetler Birliği’nin dağılması ve ülkede petrol sektörünün gelişmeye başlaması ile büyük bir dönüşüme uğramıştır. Artan petrol ihracatı ülkenin dış ticaretine olumlu yönde bir katkı yapmış olsa da, bir yandan da ülkeyi değişken uluslararası petrol piyasalarına bağımlı hale getirmiş ve ülkenin petrolleri çabuk tükenmiştir. Suriye’nin dış ticaret politikası son yıllarda ithal ikamesine dayanmaktadır. Ama ülkenin imalatı, dünya standartlarının altındadır.
Tablo 1’de Suriye’nin 1998-2002 yılları arasında toplam ihracat ve toplam ithalat değerleri verilmiştir.
Tablo 1
Suriye’nin Dış Ticaret Hacmi
(1998-2002)
(Milyar ABD Doları)
|
YIL
|
İHRACAT
|
İTHALAT
|
|
1998
|
3.14
|
3.32
|
|
1999
|
3.80
|
3.59
|
|
2000
|
5.15
|
3.72
|
|
2001
|
5.34
|
4.57
|
|
2002
|
6.19
|
4.93
|
Kaynak: http://www.igeme.org.tr
Tablo 1’de Suriye lehine bir durum söz konusudur. Ancak dış ticaret hacminin çok düşük olduğu da bir gerçektir. Suriye’nin ithal ikameci bir yaklaşım izlemesi, cari dengesinde açık vermesini önlemiştir. Ülkenin uzun yıllar Fransa’nın sömürgesi olarak kalmasını da göz önünde bulunduracak olursak bu rakamlar ile Suriye ileri de potansiyeli yüksek bir pazara dönüşecektir.
Tablo 2’de Türkiye açısından Suriye ile 1995-2006 yılları arasındaki ihracat ve ithalat rakamları verilmiştir.
Tablo 2
Türkiye-Suriye Dış Ticaret Rakamları
(1995-2006)
(Milyon ABD Doları)
|
YIL
|
İHRACAT
|
İTHALAT
|
FARK
|
|
1995
|
272
|
258
|
14
|
|
1996
|
308
|
311
|
-3
|
|
1997
|
269
|
456
|
-187
|
|
1998
|
309
|
308
|
1
|
|
1999
|
232
|
307
|
-75
|
|
2000
|
184
|
545
|
-361
|
|
2001
|
281
|
463
|
-182
|
|
2002
|
267
|
506
|
-239
|
|
2003
|
411
|
413
|
-2
|
|
2004
|
395
|
358
|
37
|
|
2005
|
552
|
272
|
280
|
|
2006
|
609
|
187
|
422
|
Kaynak: http://www.igeme.org.tr
Tablo 2’deki veriler 1995-2006 yılları arasında zamanla Türkiye’nin lehine gelişen rakamları göstermektedir. 1995-2003 yılları arasında Suriye lehine olan bu durum, 2004 yılından itibaren Türkiye’nin lehine dönmüştür. Suriye ile olan dış ticaretimiz, uzun yıllar iki ülke arasında yaşanan siyasi gerginlikten dolayı olumsuz etkilenmesine rağmen, Türkiye’nin Suriye’ye ihracatında son yıllarda önemli artışlar kaydedilmiştir. Türkiye’nin Suriye’den ithalatı ise 2002 yılından bu yana azalmaktadır.
Suriye ile dini ve tarihi bağları olan Türkiye, gerekli dış ticaret hacmine Suriye’de ulaşamamıştır. Ama bu durumda bile son zamanlarda, Türkiye kârlı çıkmaktadır. Türkiye ile Suriye arasında yaşanan Hatay ve terör sorunu ikili ticari ilişkilerin gelişmesini engellemiştir. Zamanla bu problemlerin çözülmesi ile ticaret rakamları istenilen seviyeye ulaşacaktır.