Yüksek kitap fiyatları özellikle öğrenciler için birer bütçe yükü. Buna önerilen çözümlerden biri elektronik kitapların yaygınlaşması; özellikle düşük maliyetli taşınabilir sistemlerin yaygınlaşıyor olması bunun için büyük bir fırsat demek. Ancak bir öğrenci araştırma grubu bu kitaplardaki telif hakkı korumalarının elektronik kitap yayılmasında bir engel oluşturduğunu öne sürüyor.

Elektronik kitaplardaki sayısal hak yönetimi  (Digital Rights Management, DRM) uygulamaları kitapların kullanımına çeşitli sınırlamalar getiriyor. Bu sınırlamalar her oturumda belli bir miktara kadar sayfa bastırmaya izin verilmesi, belli bir gün sonunda kullanıma kapanması gibi kısıtlamalar. Bunlara rağmen elektronik kitaplar fiziksel kopyalarından çok da ucuza malolmuyor. Aslında haber kaynağı olan araştırma, öğrencilerin fiziksel kitap alıp dönem sonunda bunları satmalarının da hemen hemen aynı fiyata geldiğini saptamış.

Araştırmaya göre öğrenciler kitaplara yılda 700 ile 1000 dolar arası bir para ödüyor -fotokopi müessesesi olmasaydı Türkiye'de de buna benzer rakamlar bulabilirdik. Okul kitaplarının fiyatlarında belirgin düşmelerin olmaması da pazar ekonomisiyle ilgili; öğrenciler bu kitapları almak zorunda ve hangi kitapları alacaklarını seçme şansları da bulunmuyor; hangi kitabın alınacağını öğretim görevlisi seçiyor. Öğrencilerin kitabı alma zorunluluğu da ders kitaplarının son 20 yılda bırakın fiyat azalmasını, üç katına kadar daha pahalı hale gelmelerine yolaçıyor.

Araştırma grubu bu duruma çözüm olarak açık lisans çözümlerinin tartışılmasını öneriyor. Bu tip çözümler şimdiye kadar Creative Commons gibi örneklerle yeni bir tür yayıncılık için olgunlaşıyor. Bazı üniversite ve öğretim görevlileri de bu yöne doğru adımlar atmış; 1500'den fazla profesör açık lisanslı kitaplara yönelmiş. Caltech, Harvard ve başka bazı üniversitelerde de açık lisanslı bir ekonomi kitabı gibi elektronik kitaplar derslerde kullanılmaya başlamış.

Tüm bunları değerlendirmek ise tabii dünya çapında değil, topluluklar bazında olmalı. Ülkemizde fiziksel olmayan bu tip ürünlerin pazarının gelişmesi için daha uzun zaman var gibi görünüyor; kullanıcıların büyük çoğunluğu yazılım, müzik ve film gibi ürün ve eserlerin ücret karşılığı satın alınabileceğinden habersiz. Editörünüzün yakın çevresinde bile "X programına buradakiler 1500 dolar istiyor, bize 5 YTL'lik olanı lazım" gibi isteklerle gelen tanıdıkları var -aslında istediği şeyin korsan yazılım olduğunun farkına bile varmadan… Fiziksel kopyalarda bile"öğrencilerin fotokopi müessesesi" yüzünden zaten insanlar yasadışı içerik kullanıyor. Yine de basılı yayım maliyetlerinden arınmış elektronik kitap kopyaları mantıklı fiyatlarla sunulursa kullanıcıların dürüstlüğünün böyle bir ekonomiyi sürdürmek için yeterli gelmesini diliyoruz.