Amaçlar:

Linux işletim sistemi üzerindeki Internet erişimini ve Web tabanlı işlemleri açıklamak.

I. ELEKTRONİK POSTA PROGRAMLARI

Linux dağıtımlarında değişik elektronik posta programları yer alır. Linux içinde sendmail ve smail gibi iki elektronik posta (e-mail) programcı vardır. Bu programlar, SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) protokolü kullanılarak gönderirler.

A. Kmail

K Desktop arabirimi kmail adında bir posta programına sahiptir. Bu program yaygın kullanılan elektronik posta programları gibi klasörlere sahiptir:

inbox klasörü: Gelen postaları biriktirir.

outbox klasörü: Giden postaları tutar.

sentmail klasörü: Gönderilen postaları biriktirir.

Yeni bir posta iletisi oluşturmak için: Message menüsünü ya da boş sayfa düğmesini kullanabilirsiniz. Ardından TO alanına mesaj göndermek istediğiniz mail adresini yazın. Örneğin: faruk@farukcubuku.com. Ardından Subject alanına postanın konusunu ve metin alanına da içeriğini yazın. Ardından Send komutu ile postanızı gönderin.

B. GNOME POSTA PROGRAMLARI

Önceki derslerde adından söz ettiğimiz GNOME arabirimi içinde çok sayıda elektronik posta programı yer almaktadır. Bunların başında, balsa, gmail ve mahogany gelir. Bu programlar GNOME arabiriminde ve KDE gibi bir pencere yönetimi programı üzerinde çalışabilir.

Balsa, Kmail gibi klasörleri ve grafik arabirimiyle tam bir elektronik posta programıdır. Balsa’da Compose düğmesi ile yeni bir postaya başlanır. Benzer şekilde To, Cc ve Subject bölümleri vardır.

C. KOMUT SATIRI POSTA PROGRAMLARI

Linux işletim sisteminde elektronik posta göndermek için grafik arabirimine gereksinim yoktur. Mail programıyla komut satırından da elektronik posta gönderilebilir.

# mail ahmet

Subject: Selam

Ne haber?

Ardından CTRL+D ile mesaj kaydedilir. Ardından EOT ile posta sonlandırılır ve gönderilir.

D. HABER GRUPLARI

Linux, Internet alanındaki özellikleri elektronik posta göndermek ve almanın dışında haber gruplarına (newsgroup) erişmek de gelir. Haber grupları bildiğiniz gibi belli konularda kişilerin iletişim kurdukları Web siteleridir. Örneğin comp.os.linux.admin haber grubuna üye olunarak bu konuda iletişim kurulabilir.

Haber gruplarına erişmek için çok sayıda program vardır:

K Desktop haber okuyucusu (krn).

Netscape haber okuyusucu (Netscape Communicator).

Pine ve Slrn.

Trn ve tin.

II. FTP ve GOPHER SERVİSLERİ

FTP ve GOPHER servisleri Internet üzerinde kaynaklar arasında bağlantı sağlar.

A. FTP

FTP (File Transfer Protocol)'in ana amacı bilgisayarlar arasında dosya transferi yapmaktır. Sitelerde yer ala büyük dosyaları bu şekilde kopyalayabilirsiniz. Ya da bir siteye gönderilecek dosyaları FTP aracılığıyla gönderebilirsiniz.

FTP (file transfer protocol), bir makinadan diğerine yapılan dosya transferinde en çok kullanılan yollardan biridir. İnternet desteği olan işletim sistemlerinin hepsinde (MS-DOS, Windows, vb) ftp, standart program olarak kullanıcıların hizmetine sunulmuş durumdadır.

FTP genel bir hizmettir, bu nedenle Linux altında da ftp desteği vardır. FTP, dosyaları alabilmenizle birlikte istediğiniz adrese yollamanıza da izin verir.

Linux ortamında Netscape Web tarayıcısı ile bir FTP sitesine bağlanılabilir. Bunun dışında K Desktop arabiriminde kfm programı, Gnome ortamında ise gFtp ve lglooFTP programları kullanılır.

B. GOPHER

Internet üzerinde kaynak arama hizmetidir. Internet üzerinde çok sayıda Gopher servisi bulabilirsiniz. Gopher sunucuları değişik türlerde bilgi dosyalarını listelerler. Bu listelerden istenilene erişebilirsiniz.

# gopher gopher.xyx.bilgi.edu

Gibi Linux komutlarıyla belirtilen Gopher sunucularına bağlanılır.

C. TELNET

Telnet hizmeti ile ise, diğer bilgisayara bağlanır ve bir terminal hizmeti aracılığıyla o bilgisayarı kendi bilgisayarınız gibi kullanabilirsiniz.

TelNet, PC'ler üzerinden (onları bir terminal gibi kullanarak) terminal sunucusu yazılımı çalıştıran bir Host'a erişmeyi sağlayan protokoldür.

TelNet ile uzaktaki sunucuya bağlanan kullanıcı orada bir uygulamayı çalıştırabilir.

Telnet için gerekli yazılımlar:

-Client-TelNet

-Server-TelNet

Client-TelNet yazılımı kullanıcının terminalinde çalışır. Bu yazılım TelNet sunucusuyla iletişim kurmayı sağlar. İletişim TCP ile yapılır.

Server-TelNet ise host üzerinde çalışır ve gelen istekleri karşılar.

# telnet xyz.edu.tr

Komutuyla karşıdaki Telnet sunucuna bağlanılır.

III. WWW

WWW (Worl Wide Web), grafik tabanlı ve hypertext (köprüler) bağlantıları temelinde oluşturulmuş geniş biri ağdır. WWW aracılığıyla dünya üzerindeki milyonlarda Web sitesine ve Web sayfasına erişebilirsiniz.

Web sitelerine erişmek için Web tarayıcısına (Web browser) gereksinim vardır. Yaygın olarak kullanılan Netscape Navigator, Linux üzerinde de kullanılır.

WWW üzerindeki Web sitelerine adresleri (URL) aracılığıyla erişilir. Bu süreçte http protokolü kullanılır.

http://www.farukcubukcu.com

Gibi URL adreslerini kullanarak Web sitelerine erişilir.

NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler. Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.

A. NETSCAPE NAVIGATOR

Netscape Navigator, WWW ortamındaki verilere grafik, ses ve multimedya olarak erişmeyi sağlayan bir programdır. Linux ortamının yanı sıra, Windows ve Macintosh gibi ortamlarda da kullanılır.

Netscape Navigator, şu anda birçok Linux datığımı içinde yer alır.

Netscape Navigator dışında yaygın kullanılan diğer bir Web tarayıcısı program ise Mosaic’dır. Mosaic, ses ve video görüntüleyebilen bir Linux Web tarayıcısıdır.

B. APACHE WEB SUNUCUSU

WWW işlemleri, Web tarayıcıları aracılığıyla istemci bilgisayarlardan Web sitelerine erişmeyi kapsar. Ancak bir de Web üzerinde yayın yapmak söz konusudur. Bu durumda, bir Web sunucusuna gereksiniminiz vardır. İşte Apache, şirketlerin Web sitelerini koyarak yayınlayacağı bir Web sunucusudur. İstemciler bu Web sunucusuna ya da Apache üzerindeki Web sitelerine bağlanarak erişebilirler.

Apache sunucusu üzerindeki ana yayın dizini:

/html/httpd/html

Bu dizine yerleştirilen Web siteleri ya da Web sayfaları, TCP/IP erişimi olan istemciler tarafından ziyaret edilebilir. Ayrıca PHP ve programlama ortamları da Apache üzerinde çalışarak kullanıcıların bu sitelere de erişmesine olanak tanırlar.