I. DOSYA SİSTEMİ

Linux dosya yapısı, UNIX işletim sistemi gibi hiyerarşik dizinlerden oluşur. Bu, bildiğiniz gibi / kök dizininden başlayarak iç dizinler oluşturarak devam eder. Bilgisayarın sabit diski üzerinde kullanıcıların yaratacağı dizinlerin yanı sıra, Linux kurulumu sırasında sistem tarafından yaratılan dizinler de bulunur:

Bazı sistem dizinleri:

/bin: Sistem programlarını içerir.

/dev: Aygıtlar için sürücüleri içerir.

/etc: Sistemi yapılandırma dosyalarını içerir.

/home Kullanıcılara ayrılmış dizin.

/lib Sistem kitaplıkları.

/mnt Geçici olarak bağlanan dosya sistemleri.

/root: Sistem yöneticisinin ana dizini.

/sbin: Önemli sistem komutlarını içerir.

/tmp: Geçici dosyaları içerir.

/usr: Önemli sistem dosyalarını içerir.

ŞEKİL 5.1: LINUX DİZİN SİSTEMİ

Şekilde görüldüğü gibi home dizini kullanıcı dizinlerini içerir. Bu dizinler de iç içe olabilir.

A. DOSYA İŞLEMLERİ

Dosya işlemlerinin başında, dosyaları görüntülemek (listelemek), yazdırmak vb diğer işlemler gelir.

mkdir

cat

lpr

Dosya işlemleri için komutlar:

Komut İşlevi

ls Dizin ve dosyaları listeler.

cat Bir dosyayı görüntüler.

more Listenin ekran ekran (bir ekrana) sığacak şekilde listeler

lpr Dosyayı yazıcıya gönderir.

mkdir Bir dizin oluşturur.

rmdir Bir dizini siler.

cd Dizine geçer.

find Dizinleri arar.

cp Dosya kopyalar.

mv Dosyayı taşır.

A. ERİŞİM YETKİLERİ

Linux işletim sistemi disk üzerinde duran her bir dosya için ayrı ayrı verilebilen bir izin sistemine sahiptir. İstediğiniz bir dosyanın erişim ve kullanım izinlerini istediğiniz bir kişi için düzenleyebilirsiniz.

Linux işletim sisteminde basitlik esas alındığı için üç tür erişim yetkisi vardır:

Okuma (read): Dosyaların içeriğini görebilme izni.

Yazma (write): Dosyanın içeriği silebilme ya da değiştirebilme izni.

Çalıştırma (run): Dosyayı çalıştırma izni.

Dosyaların izinlerini değiştirmek için umask komutu kullanılır.

B. DOSYA SAHİBİ ve GRUBU

Diğer ağ işletim sistemlerin de olduğu Linux'de de bütün dosyaların bir sahibi vardır. Bu sahip (owner) dosya üzerinde tam yetkilidir ve aynı zamanda izinlerini de değiştirebilir.

C. MOUNT İŞLEMİ

Bilgisayar üzerindeki aygıtların Linux tarafından kullanılabilmesi için mount edilmesi gerekir. Linux işletim sistemine bağlı olan tüm donanımlara ait sürücüler belli bir dizinde yer alır (/dev).

D. AĞ DOSYA SİSTEMLERİ

Linux’te ağ dosya sistemi NFS’dir. NFS sayesinde uzaktaki bir bilgisayarın dosya sistemine erişilir. NFS, TCP/IP üzerinde çalışır.

NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler. Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.