DERS 1: TEMEL BİLGİLER

Ders sonunda yapabilecekleriniz:

-LINUX ve UNIX tarihini açıklamak.

-LINUX işletim sisteminin özelliklerini açıklamak.

-LINUX dağıtımlarını tanıtmak.

I. LINUX

Linux, bilgisayarlar üzerinde uzun yıllardan beri çalışan işletim sistemi olan UNIX’e dayanır. Bir anlamda UNIX’in kişisel bilgisayarlar (PC) için olan bir sürümüdür. Zaman içinde UNIX, çok fazla görsel özellikleri kazanamadığı için günümüzde kişisel bilgisayarlar ve mini bilgisayar sistemlerinde yaygın kullanımı azalmıştır.

Temel bazı işlemleri yapmak için bir öğrenci olan Linus Torvalds tarafından geliştirilen bir Linux işletim sistemi ardından özellikle Internet üzerinde çok sayıda programcının katkısıyla gelişmiş, ardından büyük bilgisayarlar şirketlerinin de destekleriyle bugün yaygın kullanılan bir işletim sistemi haline gelmiştir.

Web sunucusu gibi özellikleri yerleşik olarak içeren Linux işletim sistemleri özellikle Internet bağlantılarının yönetilmesinde yaygın olarak kabul görmüştür. Tabi ki en önemlisi Linux ücretsizdir.

Linux, ücretsiz, sağlam ve güçlü bir işletim sistemidir. Açık bir yapıda olduğu için, Linux’ın kaynak kodu herkes tarafından erişilebilir ve değiştirilebilir. Diğer bir deyişle bütün programcılar Linux’e katkıda bulunabilirler.

A. NEDEN LİNUX?

Açık kod kavramıyla yaygınlaşan LINUX’ün temel özellikleri şunlardır:

-Sağlamlık (kararlılık)

-Güvenlik

-Hız

-Maliyet

-Yaygınlık

Sağlamlık (Kararlılık)

Teknik sitelerde ve dokümanlarda şu şekilde açıklamalara sık rastlarsınız: Linux bilgisayarların daha az sistem çökmelerine (crashed) maruz kalmıştır. Ve bu konudaki istatistikler Linux işletim sitemlerinin daha sağlam olduğunu göstermektedir.

Güvenlik

Linux’ın açık bir işletim sistemi olması, hacker’ların güvenlik boşluklarını daha kolay bularak sistemi zor durumda bırakacakları ifadesi genellikle doğru olmamaktadır. Bu bir anlamda Linux’un güvenliğinin de çok sayıda kişi tarafından sağlandığı anlamına gelmektedir.

Hız

Linux işletim sistemi hızlı ve etkindir. Yine araştırmalar (SPEC Corporation’s SPECweb99 benchmarks) Linux işletim sisteminin isteklere karşı daha hızlı yanıt verdiğini göstermektedir.

Maliyet

Linux işletim sistemi CD’lerine dağıtım (distributed) denilmektedir. Hemen hemen tüm Linux dağıtımları Internet üzerinde ücretsiz indirilebilmektedir. Ayrıca birçok Linux yazılımı da ücretsizdir. Çoğu Linux işletim sistemlerinde Apache gibi ücretsiz Web sunucusu yazılımı da gelmektedir. Doğal olarak, maliyeti düşük olmaktadır.

Yaygınlık

Bilinçli kullanıcı, eğitim kurumları ve profesyoneller Linux işletim sistemine büyük ilgi göstermektedir ve günümüzde değişik Linux işletim sistemleri yaygın olarak kullanılmaktadır.

II. LİNUX’IN ÖZELLİKLERİ

LINUX, sunucu ve istemci bilgisayarlarda çalışan türleriyle yaygın kullanılan bir işletim sistemi haline gelmiştir. Bu bölümde LINUX’un bazı özelliklerine göz atacağız:

A. BİRDEN ÇOK KULLANICI DESTEĞİ

İşletim sistemi aynı anda birçok kullanıcıya hizmet verir.

B. ÇOK GÖREVLİ

İşletim sistemi aynı anda birçok programı çalıştırır ve çok sayıda kullanıcıya hizmet verir.

İşletim sistemi üzerindeki programları korumalı (protected) moda çalışırlar. Bu moda uygulamalar birbirini etkilemeden sanki tek başına çalışıyormuş gibi bilgisayar üzerinde çalışırlar.

NOT: Bu dokümanlar Faruk Çubukçu tarafından hazırlanmıştır. Burada adı geçen ticari ünvanlar ve markalar bilgi amaçlı kullanılmışlardır ve kendi imtiyazlarına sahiptirler. Bu dokümanlar ticari amaçlı olarak kullanılmaz. Daha fazla bilgi için www.farukcubukcu.com adresine bakınız.

C. ÇOK İŞLEMCİ DESTEĞİ

Linux işletim sisteminin çok işlemci desteği vardır. 16 işlemciye kadar destekleyen Linux işletim sistemleri vardır.

D. TCP/IP DESTEĞİ

Linux, yerleşik TCP/IP desteği ile gelir ve Internet bağlantılarını kolayca yapar.

E. ORTAMLAR: KABUKLAR

Linux’te çekirdek üzerindeki işlemleri kabuk (shell) sağlar. Örneğin bir komut yazdığınızda bu komutu yorumlayan program kabuktur.

F. DOSYA YAPISI

Linux işletim sisteminde dosyalar, dizinler (directory) halinde düzenlenmiştir. Yaygın olarak kullanılan bu yapıda, programlar, sistem dosyaları ve kullanıcı dosyaları belli dizinler içinde yer alır. Kullanıcılar kendi dosyalarını istedikleri dizinleri açarak tutabilirler. Dosya sistemi aynı zamanda hiyerarşiktir. En tepede bir kök (root) nokta bulunur. Ardından dizinler dallanarak devam eder.

III. LUNIX DAĞITIMLARI

Aslında Linux, işletim sisteminin çekirdeğine verilen addır. Piyasada bu çekirdeği kaynak alarak geliştirilmiş çok sayıda Linux vardır. Bunların başında Red Hat, Slackware, Mandrake, SuSE, Caldera gibi Linux işletim sistemleri gelir.