JavaScript Dünyasına İlk Adım - Geniş Kapsamlı Doküman ve Makale Sitesi

Merhaba.

"JavaScript" bağlantısına tıklayıp bu bölüme ulaşarak bugünün en kazançlı yatırımına imza attınız, tebrikler! Eğer JavaScript diliyle ilgili hiçbir fikriniz dahi yoksa... Şu içinde bulunduğumuz an sizin için bir milat olmalı, çünkü JavaScript dünyasına ilk adımınızı attınız bile : Arka arkaya içinde JavaScript sözcüğü geçen üç cümle okuyarak kulak aşinalığınız oldu en azından. Bilmem farkında mısınız; artık "JavaScript" yazabilecek duruma geldiniz, Java ile Script'in birleşik yazıldığını ve okunduğunu(!) biliyorsunuz. Ne kadar heyecan verici değil mi!

Peki nedir bu JavaScript?
JavaScript, web tarayıcısı programıyla ünlü Netscape firmasının ilk kez 1995 yılının Aralık ayında duyurduğu bir nesne-yönelimli(object-orianted) script dilidir. Yani çoğu kişinin sandığı gibi ne Microsoft'un malıdır ne de ticari otomasyon programı hazırlayabileceğiniz bir programlama dilidir. Çoklu platform desteğine sahip olduğu için hemen hemen tüm işletim sistemi ortamlarında kabul görür; ancak çoklu platform olması platformdan bağımsız olarak çalışabileceği anlamına gelmediği için bir JavaScript uygulamasının çalışması, içine gömüleceği başka bir uygulamanın kurallar kümesine bağlıdır. Netscape, Navigator programına 2.0 versiyonundan itibaren yorumlayıcılar ekleyerek JavaScript uyumlu olmasını sağladı. Artık web sitesi tasarımcıları, ekrana "Merhaba Dünya! Biz dostuz, sakın korkma..." yazdırabiliyorlardı.

Microsoft bu iletinin Internet Explorer ekranında da görüntülenebilmesi amacıyla($) Netscape ile JavaScript'i paylaşma arayışlarına girdi ama Netscape "Nuh" deyip "JavaScript" demediği için umduğunu bulamadı. Bunun üzerine MS yazılım geliştiricileri Internet Explorer'a kendi hazırladıkları bir yorumlayıcıyı ekleyerek JavaScript'ten anlar hale getirdiler ve adını da "ava" kısmını sözcükten çıkararak JScript koydular. İşte JavaScript ile hazırlanan bazı uygulamaların her iki tarayıcıda da aynı şekilde çalışmamasının nedeni bu farklı yorumlayıcılardır.

Ancak Microsoft ve Netscape firmaları JavaScript konusundaki rekabeti uzatmanın anlamsız olduğunu farketmiş olacaklar ki($) Avrupa Birliği Standartlar Kurumuna ortak başvuruda bulunarak JavaScript ve JScript'in ECMAScript adıyla birleştirilmesine razı oldular. ECMA(Avrupa Bilgisayar Yapımcıları Birliği), bilgi ve iletişim sistemleri alanında adı "Avrupalı", kendi uluslararası olan bir standart belirleyici kurum. Şu anda standartlaşarak 1.5 versiyonuna ulaşmış durumda bulunan JavaScript, artık ECMAScript olarak da anılıyor. Aşağıdaki tabloda JavaScript ve ECMA versiyonları arasındaki ilişkiyi net bir şekilde görebilirsiniz :

JavaScript versiyonu	ECMA versiyonu
JavaScript 1.1	JavaScript 1.1 tabanlı ECMA-262, Edition 1
JavaScript 1.2	ECMA-262, JavaScript 1.2 yayınlandığında henüz tamamlanmamıştı. JavaScript 1.2, aşağıdaki nedenlerden ötürü ECMA-262, Edition 1 ile tam olarak uyumlu değildir : Netscape'in JavaScript 1.2'de geliştirdiği ek özellikler ECMA-262 için dikkate alınmadı. ECMA-262, iki yeni özellik getirdi : Unicode kullanımında uluslararasılaştırma ve tüm platformlar için geçerli uygulama kuralları. JavaScript 1.2'nin "date" nesnesi gibi çeşitli özellikleri platforma bağımlı özelliklerdir ve platformun özel uygulama kuralları doğrultusunda çalışır.
JavaScript 1.3	JavaScript 1.3, ECMA-262, Edition 1 ile tam uyumludur. JavaScript 1.3, JavaScript 1.2'nin == ve != hariç tüm ek özelliklerini korurken, JavaScript 1.2 ile ECMA-262'de bulunan tutarsızlıkları çözmüş, ECMA-262 ile uyumlu olacak şekilde değiştirmiştir.
JavaScript 1.4	JavaScript 1.4, ECMA-262, Edition 1 ile tam uyumludur. ECMA tanımlamalarının üçüncü versiyonu JavaScript 1.4 yayınlandığında henüz sonuçlandırılmamıştı.
JavaScript 1.5	JavaScript 1.5, ECMA-262, Edition 3 ile tam uyumludur.

Not : ECMA-262, Edition 2 sadece ilk versiyondaki bazı hataları düzelten küçük değişiklikler içermekteydi. ECMA'nın TC39 adındaki çalışma grubu, şu anda ECMAScript Edition 4 üzerinde çalışmalarını sürdürmekte. ECMA-262 Edition 4'ün, ilerki zamanlarda duyurulması beklenen JavaScript 2.0 ile uyumlu olacağı belirtiliyor.

Gelelim JavaScript ile ne yapıp ne yapamayacağınıza...
JavaScript'i Java ile karıştırmak bazı kişilerin düştüğü yanılgılardan biridir. Bir kere baştan söyleyelim, Java ile JavaScript'in web sitelerinde kullanılabilmek dışında hiçbir ortak noktası yok. Adlarının benzerliğini-ki yanılgının en önemli nedeni budur- saymıyorum. Tamam, belki JavaScript, Java'nın bir çok ifadesini ve akış-denetim yapılarını destekliyor olabilir ama Java'daki statik yazım ve güçlü tip-denetim özellikleri JavaScript'te yok. Bazılarınız bu konulara yabancılık çekebilir, bu yüzden sözü kısa tutup "JavaScript, Java değildir!" diyelim ve genel bir karşılaştırma yaparak bu konuya şimdilik son noktayı koyalım :

JavaScript platform-bağımlıdır. Düz-yazı olarak kaydedilen kodların derlenmeden yorumlanıp icra edilebilmesi için başka bir yazılıma ihtiyaç duyulur. Örneğin HTML belgesine eklenen JavaScript uygulamalarını çalıştırmak için belgenin Internet Explorer gibi bir web tarayıcısında yorumlanıp görüntülenmesi gerekmektedir.
Java platform-bağımsız olarak kendi başına çalışır; kodları derlenip paket haline getirildiği için herhangi bir yorumlayıcı yazılıma ihtiyaç duymaz.
JavaScript nesne-yönelimlidir(object-orianted). Tipler(types) ile nesneler(objects) arasında fark yoktur; herhangi bir nesneye dinamik olarak özellik(property) ve metod(method) eklenebilir. Değişken veri tiplerini tanımlama zorunluluğu yoktur.
Java sınıf-tabanlıdır(class-based). Nesneler, belli bir hiyerarşi içinde sınıflara ayrılır; dinamik olarak özellik veya metod eklenemez. Değişken veri tipleri mutlaka tanımlanmak zorundadır.

Eğer programlamaya ve JavaScript öğrenmeye yeni başlıyorsanız bazı kavramlar gözünüzü korkutabilir. Kötü haber : Eğer programcı olmak istiyorsanız "platform", "derleme", "nesne", "tip", "metod", "sınıf" gibi kavramları kesinlikle bilmeniz gerekmektedir. Bir de iyi haber var tabi, onu sona sakladım : Yazı dizimizi takip ederek bu kavramların ne anlama geldiğini öğrenecek ve sık sık karşılaşarak bilgilerinizi taze tutmuş olacaksınız.

Sabırsızlanarak "Peki JavaScript ile neler yapılabilir?" diye sorduğunuzu duyar gibi oldum. Gaipten sesler duymaya başlamam yazının artık sonlandırılması gerektiğine bir işaret!
Bu makale hakkında ek bilgi eklemek için buraya tıklayınız

Bu makalenin yazar yada kaynağını bildirmek için tıklayınız.

Kullanıcı Yorumları

İlgili Dökümanlar