En güzel isimler Allahindir        (kurandan)

-arapcada isminin anlami ölüm demekmis yegenim

-dayi böyle bir ismi hangi anne cocuguna koyar,benim bir cocugum olsayadi böyle bir isim koymazdim (kurtlar vadisinden)

-dedem korkut gelsin ve bu oglana ad koysun-dedi ve dedem korkut geldi ve söyle dedi:-bu oglan savas etmis,bir boga öldürmüs,senin oglanin adi bogac han olsun,adini ben koydum ömrünü Allah versin-dedi  (dede korkut hikayelerinden)

Insanin bu hayatta bizatihi kendisinin secemedigi bir takim seyler vardir.Hicbirimiz anne-babamizi,dilimizi,dinimizi,irkimizi kendimiz tercih etmedik.Cogunu ya dogumla ya da aile ve cevre vesilesiyle kazandik.Iste isimlerde bu gruba dahildir.Hep baskalari söyler bize adlarimizi.Kulaklarimizin en asina oldugu kelimelerdir isimlerimiz.Sokakta adimizi duysak hemen dikkat kesilir ve etrafi kolacan ederiz.Siz hic kendi kendine adini söyleyen birisini gördünüz mü? Aynanin karsisina gectim,gözbebeklerimin derinliklerine baktim ve belkide hayatimda milyon kereler duydugum adimi kendime seslendim.Hicte ilginc gelmedi acikcasi.

Kücükken bana -hacese-derlerdi(hacivat gibi bir söylem) Bunun bir lakap oldugunu ve nüfustaki ismimin daha baska oldugunu sonradan ögrenecektim.Ortaokulda arapca dersinde ögretmen bana-yaa iiyysee-derdi.Ayn harfini bogazdan söyler,Sin harfini alabildigine uzatirdi.Bu ismi rahmetli dedem koymus bana.Belki de peygamberin isimlerle ilgili hadislerine hakkiyla riayet ederek tüm evlat ve torunlarina güzel isimler koymak istemisti rahmetli.Ailem de Sefeat ve Muhammed isimleri vardir ki cok sevdigim isimlerdendir.

Sülalede bir hayli adasim vardi.Mektuplarim en son benim elime gecerdi.Bu isim benzerliklerinden allahtan borc,senet,haciz gibi ödeme islemleriyle basim belaya girmedi.Yoksa iktidar sahipleri ve sermaye sahiplerinin delip gectikleri sadece fakirlerin,garibanlarin ve kimsesizleri takilip kaldiklari Türk hukuk ve ceza sisteminden yakami hic kurtaramazdim.

Almanya ya geldigimde resmi dairelerde ve özel görüsmelerde ben Herr Avci idim.Is yerinde ve arkadaslar arasinda bana -eazee- yada -iza- derlerdi.Adimin almancaya tercümesi Jesus Jager idi.Bir kagit parcasina yazdigim bu ismi yasli bir alman okudugunda cok harika bir isim oldugunu söylemisti,ayrica Jager tipik bir alman ismiydi.

Baslangicta ismimin bu sekilde,degisik tarzda söylenmesi hosuma gidiyordu.Yeni bir ülkede sosyal düzene cabuk adepte oldugumu ya da olacagimi saniyordum.Yabanci bir ülkede yasiyorsaniz zaten isminiz ister istemez degisiklige ugrar.Ya yanlis telaffuz edilir ya da isminizin noktalarla basi dertdedir.

Elif Safak bu konuya ARAF romaninda deginir."insan memleketini geride birakti mi kendinden de en az bir parcasini feda etmeye hazir olmalidir.Yabanci memlekete uyum sürecinde önce isimlerin basina bazi haller gelir;bazen bir harf bazen nokta bazen de vurgu.Yabanci iste bu ilk fireyi vermesini ögrenir.Yabanci ülkede yasamanin birinci sarti insanin en asina oldugu seye,ismine yabancilasmasidir.Bir türk Türkiyedeki bir Amerikali vatandasin adini yanlis telaffuz etiginde büyük ihtimalle hayli huzursuz olacak ve bundan,durumun kendi hatasi olduguna en azindan kendisinden kaynaklandigi hükmüne varacaktir.Oysa birlesik devletlerde bir Amerikali bir Türkün adini yanlis telaffuz ettigini farkettiginde muhtemelen kendisini degil,ismi sorumlu tutacaktir."

Madalyonun diger yüzünde ise aslinda, degisen isimlerle birlikte insaninda degismesi,özüne ve kendisine yabancilasmasiydi.Dün isim degistirme politikalarini baskici ve diktatör rejimler,sömürgeciler basariyla uygulamislardir.Bulgaristanda Jivkow yönetimi asimilasyona önce isim degistirerek baslamisti.

Bir ülkeyi isgal edenlerin ve sömürgecilerin ülkeye hakim olduktan sonra yaptiklari ilk faaliyet kültür emperyalizmidir, yani ülke insanini diline,dinine,irkina ve ismine yabancilastirarak asimile etmek ve eritmektir.Devrimci ve ihtilalcilerde ayni politikayi izlerler.Cürüyen,bozulan eski düzeni yikma adima milletin binlerce yil emegi olan,imbik imbik damitarak olusturduklari degerlerini yok ederler.Bazen bu o kadar ileriye gider ki,mezar taslarindaki isimlere bile tahammülleri yoktur.

Marlo Morgan Sonsuzlugun Mesaji adli kitabinda "esmer tenli Aborijin kadin ikiz bebek dünyaya getirir.Kadin yalnizdir,kocasi öldürülmüs,ülkesi yok edilmis ve gidecegi baska yeri yoktur.Bebeklere verecegi ismi düsünür,yardima ihtiyaci vardir, ve misyonerlerin yardim evine siginir.Misyonerler ise uyguladiklari asimile politikasi geregi bebekleri anneden ayirirlar.Kiz bebek öksüzler yurduna verilir.Kilise islemlerine göre bebeklere alfabetik siraya göre isim verilmektedir.O yil sira -B-harfinde oldugundan kiza-Beatrice-adi konur.Erkek bebek ise vaftiz edildikten sonra -Geoff-adini alir." Isim degisikligiyle baslayan bu eritme politikalari hayatin diger safhalarinda artarak devam eder.Kiz kisirlastirilir,erkek evlatlik verilir.Aborjinin milletinin vahsi,cahil ve medeniyetsiz oldugu vurgulanir.Öz ailesinin onlari istemedigi ve evlatlik alindigi asilanarak ailesine karsi nefret duygulari körüklenir.

Nazan Ebubekiroglu da -Isimle ates arasinda-adli romaninda devsirme Nezuka nin yeni bir isimle yeni hayatini anlatir:"Devsirme olmak;bütün bir hayati,bir ismi unutur gibi unutmak ve yeni bir isimle yeni bir hayata baslamaktir.Devsirme olmak;gecmisi,gelecegi,ailesi,sülalesi bütünüyle iptal edilmis olmak ve bir güc olarak sadece patisaha baglanmaktir.Devsirme olmak;patisah adina adanan bir isimle baslayan yeni bir hayatti,ne kadar yabanciysan o kadar patisahin dostuydun.Devsirme olmak;üzerinde egemenlik cabuk kurulan kisi olmakti,yabanci topraklardan devsirilmis tohumun yeni topraklarda filizlenmesiydi.

Eski vaftiz defterindeki adi serh düsülür ve herseyi yeni deftere yazilir.Anasini adi,köyü,bucagi,sac-göz rengi,boyu-posu,yanliz birtek baba adi yazilmaz,yoksa baba gecmiste kalan hayata anneden daha mi kuvvetli bir bagdi.O bos satira Abdullah yazilir ve belki de bütün osmanli tarihinde babasinin adi Abdullah olanlarda bir yabanci olma ihtimali bu yüzden arandi.

Bir türke verilir,türk dilini, onlar gibi düsünmeyi böyle ögrenir.Hissin lisani yoktu,ancak düsünce dilden baska nedir ki?Dil herseydi.Onun icin Nazukaya yeni hayat kuranlar konusmasini yasakladilar önce.O kadar ki anadiliyle düsünmesi,anadiliyle rüya görmesini yasaklayacaklardi nerdeyse.Hergün bir kelime unuttu Nazuka.Cümlelerin yapisini,dizilisini,sirasini unuttu,geriye hicbirsey kalmaz ve ismini unutur.Kendine yeni bir isim verilince eski ismini böyle kolay unutur.Yeni dogmus gibi yeni ismine,yeni hayata ve patisahina dogar Nazuka."

Hayatlar degissede,isimler degissede ne Geoff ne de Nazuka aslini unutacakti.Her ikiside ait oldugu yerleri,gercek topraklarini ve dogduklarinda kulaklarina üflenen kelimeleri hatirlayacaklardi:"Bu yolculukta sevildigini ve desteklendigini bilesin.Gözlerimin gerisinden sonsuz parcamdan senin gözlerinin ötesine konusuyorum."

1934 te cikartilan bir yasayla Türkiyede herkesin soyismi edinmesi mecbur kilinir.Aziz Nesin bu konuda sunlari söyler:"Herkes kendine uygun bir soyismi sectigi icin insanlarin bütün gizli asagilik duygularida ortaya cikar.Dünyanin en cimrileri-eliacik-,dünyanin en korkaklari-cesur-,dünyanin en tembelleri-caliskan-,gibi isimler aldilar.Dönem irkcilik dönemi oldugundan türklükle ilgili isimler havada kapisiliyordu.Herkes gururlanacak bir soyismi seciyordu kendisine.Bana ortada böbürlenecek bir isim kalmadigindan kendime-Nesin-soyismini aldim.Herkes nesin? diye cagirdikca ne oldugumu düsünüp kendime geleyim istedim.

Mina Urgan da hatiralarinda soyismini nasil aldigini anlatir:"Kendime -U- harfiyle baslayan bir nesne ismi ariyordum.Necip Fazil urgani sec dedi.Urgan da nedir diye sordugumda,anadoluda ip anlamina geldigini söyledi ve kahkahalar atarak nasilsa solculugundan dolayi günün birinde asilacaksin bu isim tam sana uygun diye ekledi."

Dinimize göre cocuklara güzel isimler koymak cocugun anne-baba üzerindeki haklarindandir.HZ.peygamber islam inancina aykiri ve cirkin anlamli isimleri degistirmistir,ancak arapca isimleri koymayi sart kosmamistir.Fakat müslümanlar tarih boyunca özellikle Ehl-i beytin yani peygamberin ailesinin isimlerini cocuklarina vermislerdir.Oysa son zamanlarda bu adetten de mi vazgecildi ne? ya da azaldi bilemiyorum,ancak bugün hicbir anne özellikle kiz bebekler icin Ayse,fatma,hatice... ismleri tercih etmiyor hatta bu ismleri duydugumuzda biraz yadirgiyoruz ve hemen daha modern ne bileyim postmodern isimler oldugunu belirtiyoruz.

Ülkemizdeki isim yasaklamalari,isim degistirmeleri tamamen kaos ve kargasa esasina dayalidir.Cumhuriyet sonrasi izlenen politikalar geregince arapca,farsca ve kürtce isimler yasaklanirken dilde yogun bir öztürkcelesmeye gidilmistir.Fakat ayni dönemde dilimizdeki fransizcanin hakimiyetine,sonradan da ingilizcenin hakimiyetinin önüne gecilememistir.Bugün bile ülkemizdeki tv adlari,gösteri salon adlari,pazarlar,meydanlar,reklamlar ne kadar türkce düsünmek lazim ve nerede hatalar yapildi sorusu sorulmalidir.

BITIRIRKEN:Internette arastirma yaparken rastladim ve hayret ettim.Vatandasin bir tanesi bebegine-zeynep dilara-ismini koymak ister ne nüfus dairesindeki memur bu ismi arapca kökenli diye kaydetmez.Simdi bizde emir kuluyuz diye beyanat veren sayin memur su ismlerin ne kadar türkce oldugunu söylesin lütfen:mustafa kemal,ismet,celal,cemal,cevdet,fahri,süleyman,ahmet necdet,recep tayyib

Baslangicta isimler vardi, ve isimler önce hayatlar sonraydi.Yolculuk suretten manaya dogruydu.Ismin hakkini verebilmek,isim ile müsemma olmak koplay degildi.Insan ölünce geride adi kalirdi.Hersey ölse isim yasardi.Isim ölünce olurdu esas insanin ölmesi.