Son yıllarda köşe yazarlarının çokça değindiği bir konu var. Faiz oranlarının çok yüksek olduğu. Enflasyonist bir ortamda, reel faiz oranın ne kadar olduğunun hesabı çok kolay değildir. Yatırımcı ülkenin çeşitli bölgelerindedir. Bu çeşitli bölgelerdeki enflasyon oranı değişiktir. Ayrıca kişiden kişiye enflasyon oranı değişebilmektedir.

Bu hesapların tam olarak doğruluğu saptanmadıkça faiz oranlarının çok yüksek olduğunu kesinlikle söylemek mümkün değildir.

Üretimin dört ana unsuru vardır.

1- Müteşebbis yani girişimci,

2- Sermayedar yani parasını üretime sunan,

3- Emek yani üretimi gerçekleştiren,

4- Doğa veya toprak

 

Bu unsurlar bir araya geldiğinde üretim gerçekleşmekte ve gerçekleşen üretimden;

1- Müteşebbis veya girişimci payını kar olarak,

2- Sermayedar payını faiz olarak,

3- Emek sahibi çalışan ücret veya maaş olarak,

4- Doğa veya toprak sahibi ise rant veya kira olarak,

 

Paylarını alırlar.

Hocamız Prof. Dr. Ekrem Özelmas'ın bize öğrettiği gibi, üretilen sonuçta BİR TEPSİ BÖREK'tir. Bu böreğin tam olarak dörde bölünüp dağıtılması da mümkündür. Payların çok değişik şekilde dağıtılması da mümkündür. Üretimin dört ana unsuru üretilen börekten hep kendilerinin daha büyük bir parça almasını arzular. Paylaşmada hep sorunlar yaşanır.

Sermayedar üretime sunduğu parası karşılığında elde edeceği faiz gelirinin kendisini tatmin etmesini ister. Müteşebbis, üretimin kendisi tarafından organize edildiğini, bu nedenle büyük parçanın kendisine verilmesini ister. Emek sahibi, kendisi olmasa üretimin gerçekleşmeyeceğini ileri sürerek daha büyük parça almaya çalışır. Toprak sahibi de, doğa yoksa üretim de yoktur diyerek, börekten daha büyük bir parça koparmaya çalışır.

Bu çekişme sonucunda, börek bir şekilde paylaştırılır. Bu paylaşım sonucunda hala faiz oranlarının çok yüksek olduğunu söylemek mümkün değildir. O zaman, müteşebbisin kar oranı da yüksek veya düşüktür. Emek karşılığı ücretler düşük veya yüksektir. Toprak geliri olan kira da yüksek veya düşüktür.

Bu kavgayı biraz olsun önlemenin bir yolları vardır.

1-Üretime sunulan ana unsurlar neticesinde böreği büyütmek. Börek büyüdüğünde oranlar değişik olsa da, alınan parça büyüyeceğinden kavga bir nebze olsun önlenecektir.

2- İstikrarlı bir ortam yaratmak. Böyle bir ortamda sermayedar parasını daha düşük oranlarda vermeye razı olacaktır.

3- En büyük para kullanıcı devletin borçlanmasının önüne geçilmesi. Liberal ekonomilerde, tüm fiyatlarda olduğu gibi faizin fiyatı da arz ve talebe göre şekillenmektedir.

En büyük para talepçisi devlet olduğuna göre, devletin talebi daraldığı ölçüde faiz oranları arzulanan orana doğru gerileyecektir.

Yollardan birincisi olan böreğin büyümesi de, tasarrufa dayanır. Bu dört ana üretim unsurundan en fazla tasarruf edecek kesim, sermayedardır. Sermayedarı paylaşım aşamasında çok üzersek, sermayedar tasarrufu geri plana itebilecektir. Sermayedarın, oran olarak üretimden aldığı pay onu ne kadar çok tatmin ederse, tasarrufu çoğalacak, çoğalan tasarruf üretime sunulacaktır.

Bu dengenin çok iyi kurulması gerekmektedir. Bu yüzden, ikide bir çıkıp da faiz oranları çok yüksek demenin pek anlamı yoktur.