JavaScript'te kullanılabilen veri tiplerini önceki yazımızda öğrenmiş, değişken ve sabit kavramlarına değinmiştik. Bu bölümde verileri bildirmenin başka bir yolu olan literal kullanımı üzerinde duracağız. Literaller durağandır, yani çeşitli ifadeler içinde yer alabilen ama değiştirilemeyen değerlerdir. Bu özellikleriyle kesin olarak değişkenlerden ayrılırlar. Şimdi farklı veri tiplerinin literal olarak nasıl ifade edilebildiğini görelim.

Dizi Literaller (Array Literals)
Bir dizi literal, sıfır veya daha fazla ifade içermektedir. Dizi öğelerinin(elemanlarının) her biri köşeli ayraçlar arasına alınarak temsil edilir. Dizi literal kullanarak bir dizi yarattığımızda bu dizi, dizi elemanı olarak belirlenmiş değerlerle başlar ve uzunluğu dizideki toplam eleman sayısı kadardır.

Aşağıdaki örnekte dört elemanlı "BuyukSehirler" dizisi oluşturulmuştur. Aynı zamanda dizinin uzunluğu da dörttür.

Dizi Literallerde Fazladan Virgül Kullanımı
Tüm elemanları bir dizi içinde belirtme olanağına sahip değiliz. Eğer bir sıraya iki virgül konulmuşsa, dizi, belirtilmemiş elemanlar için boşluklarla birlikte yaratılır :

Örnekteki dizinin, değeri belirtilmiş iki elemanla birlikte bir de boş elamanı vardır. Bu elemanlar yabanciDiziler[0] = "X-Files", yabanciDiziler[1] = undefined, yabanciDiziler[1] = "Angel" şeklinde sıralanır.

Eğer dizinin son elamanını izleyen bir virgül varsa, bu virgül görmezden gelinir. Aşağıdaki örnekte üç elemanlı bir dizi belirtilmiştir, son virgül dışındaki tüm virgüller yeni bir elemanı göstermektedir.

Şimdiki örneğimizde ise dizinin uzunluğu dört olmakla beraber ilk eleman(hobilerim[0]) ve üçüncü eleman(hobilerim[2]) eksiktir :

Mantıksal Literaller (Boolean Literals)
Boolean tipi iki literal değerden birine sahip olabilir : true ve false... Bir önceki yazıda gördüğümüz ilkel doğru(true) ve yanlış(false) Boolean değerlerini, Boolean nesnesinin(Boolean object) true ve false değerleriyle karıştırmamak gerekir. İlerleyen bölümlerde Boolean nesnesi hakkında detaylı bilgi edineceğiz.

Kayan-Noktalı Literaller(Floating-Point Literals)
Kayan noktalı bir literalde aşağıdaki kısımlar bulunabilir :

• Bir desimal(onluk) tam sayı
  
  
• Bir desimal(onluk) nokta
  
  
• Bir kesir (başka bir desimal sayı)
  
  
• Bir üs

Üs kısmı, desimal tam sayıyı izleyen bir "e" veya "E" harfinden ibarettir. Kayan noktalı bir literal mutlaka en az bir basamağa ve desimal nokta veya "e" harfinden herhangi birine sahip olmalıdır.

Bazı örnek kayan-noktalı(floating-point) literaller : 3.14, -4.25E18, .2E12 ve 1E-12

Tam Sayı Literaller (Integer Literals)
Tam sayılar decimal(ondalık - 10 tabanı), hexadecimal(onaltılık - 16 tabanı) ve octal(sekizlik - 8 tabanı) olarak belirtilebilir. Sekizlik bir tam sayı önüne getirilen bir 0(sıfır) ile belirtilir; onaltılık sayıları belirtmek içinse önlerine 0x(veya 0X) getirilir. Onaltılık tam sayılar (0-9) aralığındaki rakamlardan ve a-f(veya A-F) aralığındaki harflerden oluşabilirken sekizlik tam sayılar sadece (0-7) aralığındaki rakamlarla ifade edilir.

Sekizlik tam sayı literaller şiddetle reddedilmiş ve ECMA-262, Edition 3 standartından kaldırılmıştır. JavaScript 1.5 sekizlik tam sayı literalleri geriye-uyumluluk adına desteklemeye devam etmektedir.

Örnek tam sayı literaller : 31, 0172, 0xABC ve -6428

Nesne Literalleri (Object Literals)
Kaşlı ayraçlar({}) arasına eklenen nesne literalleri, sıfır veya daha fazla özellik adı(property name) eşleştirmesinin ve bir nesnenin ortaklığa girmiş değerlerinin listesidir. Bir nesne literalini bir ifadeye başlarken kullanmamak gerekir; bu hataya neden olabilir veya bizim beklediğimiz sonucu vermeyebilir, çünkü { işareti yeni bir bloğun başlangıcı olarak yorumlanmaktadır.

Takip eden satırlarda bir nesne literali örneğine yer verilmiştir :

var Satilik = "Doğan"; 

  function arabaTipleri(arabaAdi){
	if(arabaAdi == "Murat")
		return arabaAdi;
	else
	return "Kusura bakmayın ama biz " + arabaAdi + "satmıyoruz.";
  } 

  araba = {benimki: "Anadol", alinacak: arabaTipleri("Murat"), ozel: Satilik} 

  document.write(araba.benimki);   // Anadol
  document.write(araba.alinacak);  // Murat
  document.write(araba.ozel);      // Doğan

İlk satırda "Satilik" adında bir değişken tanımlanmış ve "Doğan" string değeri bu değişkene atanmıştır.

"arabaTipleri()" fonksiyonu kendisine gönderilen değeri "Murat" değeriyle karşılaştırır ve aynılarsa bu değeri , aynı değillerse bir uyarı iletisini çağrıldığı yere geri döndürür. (if-else karşılaştırma ifadelerini daha sonra ayrıntılı olarak açıklayacağız)

"araba" nesnesinin ilk elemanı "benimki" adında bir özellik(property) tanımlamaktadır; ikinci eleman olan "alinacak" özelliği "arabaTipleri()" fonksiyonunu çağırır; üçüncü eleman, yani "ozel" adindaki ozellik ise "Satilik" değişkenini kullanmaktadır.

Nesnenin elemanları "document.write()" ifadesiyle yazdırıldığında sonuçlar sırasıyla "Anadol", "Murat" ve "Doğan" olacaktır.

Özellik adı olarak string veya sayısal literal kullanabilir veya bir nesneyi başka bir nesnenin içine yerleştirebiliriz. Aşağıdaki örnek bu seçenekle ilgilidir :

araba = {bizim: {benimki: "Anadol", alinacak: "Murat", ozel: "Doğan"}, 4: "Kartal"}

document.write(araba.bizim.alinacak); // Murat 
 document.write(araba[4]); // Kartal 

String Literaller (String Literals)
Bir string literal çift tırnak(") veya tek tırnak(') işaretleri arasına alınan sıfır veya daha fazla karakterden oluşur. Stringler mutlaka aynı tipteki tırnak işaretleriyle sınırlandırılmalıdır. Buna göre bir string değer, çift tırnak işareti veya tek tırnak işaretinden sadece biri kullanılarak yazılabilir. Aşağıda bazı string literal örneklerine yer verilmiştir :

• "Acaba mı?"
  
  
• 'Acaba mı?'
  
  
• "0123456789"
  
  
• "bir satır \n başka bir satır"

String literal değeri içindeki String nesnesi yöntemlerinden(methods) herhangi birini çağırabiliriz; JavaScript otomatik olarak string literali geçici bir String nesnesine çevirir, yöntemi(metodu) çağırır ve son olarak geçici String nesnesini temizler. String.length özelliğini aynı zamanda bir string literal ile birlikte kullanabiliriz.

String nesnesi kullanımı zorunlu olmadığı sürece string literalleri kullanmak gerekir. İlerde String nesnesiyle ilgili ayrıntıları öğrenme olanağına kavuşacağız.

String İçinde Özel Karakter Kullanımı
Aşağıdaki örnekte gösterildiği gibi, bir string içerisinde olağan karakterlerin yanı sıra özel karakterler de kullanabiliriz :

"bir satır \n başka bir satır"

Örneğimizde kullanılan "\n" özel karakteri JavaScript tarafından tek bir karakter olarak algılanıp, yeni satıra geçiş şeklinde yorumlanır. JavaScript'te kullanılan özel karakterlerin tam listesini aşağıdaki tabloda görebilirsiniz.

Tablo : JavaScript özel karakterleri

Karakter Kaçırma (Escaping Characters)
Yukarıdaki tabloda listelenmeyen karakterlerin önüne getirilen ters eğik çizgiler dikkate alınmaz. Ancak böyle bir kullanım şeklinden kaçınılmalıdır.

Tırnak işaretlerini önlerine ters eğik çizgi getirilerek string içinde kullanabiliriz. Bu yöntem tırnak işaretinden kaçmak(escaping) olarak bilinir. Örneğin,

var alinti = "Bana \"Merhaba dünya\" dediler.";
document.write(alinti);

ifadesi - Bana "Merhaba dünya" dediler. - sonucunu verir.

Bir stringin içine literal ters eğik çizgi eklendiğinde, ters eğik çizgi karakterinden kaçılmalıdır. Örneğin "c:\windows\system" şeklinde bir dizin yolunu string olarak tahsis ettiğimizi varsayarsak bu stringin yazımı aşağıdaki gibi olacaktır :

var sistem = "c:\\windows\\system"