Linux Eğitim Notları

Bazen terminalde iken bazı komutların tam olarak nasıl kullanıldığını hatırlamayabilirsiniz. Bu gibi durumlarda komutlar hakkında belli bir formatta hazırlanmış kullanım yardımını kullanabilirsiniz.

man: (manual page)

Açtığınız bir man sayfasında yukarı ve aşağı ok tuşları ile dökümanı okuyup 'q' harfine basarak çıkabilirsiniz.

İki türlü kullanımı vardır.

man [bölüm] kelime  kelime hakkında belirtilen bölümde (varsa) bulunan                                                                  yardım dosyasını açar.

Eger bölüm belirtilmezse ilk buldugu dosyayi gösterir.

8 tane bölüm vardır, bunlar;

1 Komutlar

2 Sistem Çağrıları

3 Alt Uygulamalar

4 Dosya biçimlendirme

5 Çeşitli konular

6 Boş (kullanıcı bu bölüme kendi dökümanlarını yerleştirebilir.)

7 Özel dosyalar

8 Bakım

man -k anahtar_kelime       Anahtar kelimenin bulunduğu yardım konularını gösterir.

ör:

$ man -k password

chage (1)            - change user password expiry information

chpasswd (8)         - update password file in batch

conflict (8)         - search for alias/password conflicts

crypt (3)            - password and data encryption

fgetpwent (3)        - get password file entry

getpass (3)          - get a password

getpw (3)            - Re-construct password line entry

getpwnam, getpwuid (3) - get password file entry

ldappasswd (1)       - change the password of an LDAP entry

mkpasswd (1)         - generate new password, optionally apply it to a user

nwauth (1)           - Verify username/password

nwpasswd (1)         - Change a user's password

passmass (1)         - change password on multiple machines

passwd (5)           - password file

passwd.nntp (5)      - passwords for connecting to remote NNTP servers

pg_passwd (1)        - Manipulate the flat password file

putpwent (3)         - write a password file entry

pwck (8)             - verify integrity of password files

pwconv, pwunconv, grpconv, grpunconv (8) - convert to and from shadow passwords and groups.

rpc.yppasswdd (8)    - NIS password update daemon

shadow (3)           - encrypted password file routines

shadow (5)           - encrypted password file

smbpasswd (5)        - The Samba encrypted password file

smbpasswd (8)        - change a users SMB password

userpasswd (1)       - A graphical tool to allow users to change their passwords.

vipw, vigr (8)       - edit the password or group files

yppasswd, ypchfn, ypchsh (1) - change your password in the NIS database

xlock (1)            - Locks the local X display until a password is entered.

$ man 1 passwd

PASSWD(1)                 User utilities                PASSWD(1)

NAME

       passwd - update a user's authentication tokens(s)

SYNOPSIS

       passwd [-k] [-l] [-u [-f]] [-d] [-S] [username]

............. burada diger aciklamalar ve opsiyonlar...

FILES

       /etc/pam.d/passwd - the Linux-PAM configuration file

BUGS

       None known.

SEE ALSO

       pam(8), and pam_chauthok(2).

       For more complete information on how to configure this application with Linux-PAM,  see  the Linux-PAM System Administrators' Guide at       <http://parc.power.net/morgan/Linux-PAM/index.html>

AUTHOR

       Cristian Gafton <gafton@redhat.com>

PAM + PWDB applications    Jan 03 1998                          1

$

$ man 5 passwd

PASSWD(5)                  File formats                 PASSWD(5)

NAME

       passwd - password file

DESCRIPTION

....................... diger aciklamalar...

FILES

       /etc/passwd

SEE ALSO

       passwd(1), login(1), su(1), group(5), shadow(5)

                         January 5, 1998                        1

Özel Karakterler

Linux teminalinde bazı özel tuş kombinasyonları ile yapılan bazı işlemler vardır. Bu islemlerin listesini

stty -all

komutu ile görebilirsiniz. Klavyedeki 'control' tuşu '^' kısaltması ile ifade edilir.

Çok sık kullanılan bazı özel karakterler (tuş kombinasyonları) şunlardır.

control-c (^c)

Bir islemi öldürmeye yarar.

Bazen bir program çalıştırıp programın çalısması sona ermeden işlemi durdurmak isteriz. Böyle bir durumda '^c' (control-c) kullanarak programın kapatılmasını sağlayabiliriz.

control-s/control-q

Bir işlemi durdurup yeniden kaldığı yerden devam ettirmeye yarar.

control-d

Veri girişini sona erdirir.

Örnek olarak 'mail' programı ile bir mesaj yazarken programa, yazımızı tamamladığımızı belirtmek icin '^d' kullanılabilir.

$ mail alper

Subject: linux’a giriş şifresi?

Linux’a giriş şifremi nasıl değiştirebilirim ?

Bunun için bir komut var mı? ^d

Cc: linux@linux.org.tr

control-d (^d) kombinasyonu en sık olarak terminalden çıkış (logout) için kullanılır.

passwd:

Sisteme girerken kullanılan şifreyi değiştirmek için kullanılır.

$ passwd

Changing password for alper

(current) UNIX password:

New UNIX password:

Retype new UNIX password:

passwd: all authentication tokens updated successfully

$

Dosya Sistemi

pwd: (print name of current/working directory)

İçinde bulunduğunuz (çalışmakta olduğunuz) klasörü gösterir.

$ pwd

/home/alper

$

                    home                           usr                                             bin

               alper      oguz

Şema.1

Tam Yol ve Göreceli Yol

Linux’u verimli kullanabilmek için öncelikle Dosya Sisteminin hireyarşisini, bir dosyanın bu hireyarşi içinde bulunduğu yeri iyice özümsemek gerekir. Hemen hemen tüm işletim sistemlerinde bulunan şu kural Linux için de geçerlidir.

·         Bir klasör içinde ismi tamamen aynı olan iki dosya bulunamaz. Farklı klasörlerde (yerlerde) aynı isimde dosyalar bulunabilir.

                                                          (kök)

                    home                           usr                                             bin

               alper              oguz                                                             C

Şema.2

Yukarıdaki dosyaların isimleri ( Dosyam.txt ) aynı olsada hepsinin köke göre bulunduğu yer farklıdır. Bir dosyanın ‘yolu’ o dosyanın kökten itibaren bulunduğu yeri tarif eden tam adresidir. Yukarıda A, B ve C ile gösterilen dosyaların tam yolları Tablo.1’de gösterilmiştir.

Tablo.1                                                        

Tablo.2

Bir dosyayı tam yolu ile ifade etmek, yani kök klasörüne göre bulunduğu yeri tarif etmek o dosyayı ifade etmenin en iyi yoludur. Bunula beraber kolaylık sağlaması nedeniyle herhangi bir dosyanın yerini çalışmakta olduğumuz klasörü referans alarak da ifade edebiliriz. Bir dosyanın yerini tarif ederken Tablo.2’deki karakterleri kullanırız. Örneğin ‘/home/alper’ klasöründe iken dosyaların yerini şu şekilde tarif edebiliriz:

Tablo.3

Dosya yaratma

cat:

'cat' komutu ile var olan bir dosyanın içeriğini standart çıkışa (monitöre)

yazdırabilirsiniz. Veya yeni bir yazı dosyası oluşturabilirsiniz.

$ cat > siir

Bir aci var ruhumun derinlerinde

hissedip göremedigim bir aci.

Görebilseydim keske,

kokulacak birsey mi

yoksa yalniz biraktigim bir güzellik mi.

^d

$

$cat siir

Bir aci var ruhumun derinlerinde

hissedip göremedigim bir aci.

Görebilseydim keske,

kokulacak birsey mi

yoksa yalniz biraktigim bir güzellik mi.

$

ls: (list directory contents)

Bu komut bulunduğunuz klasördeki dosyaların listesini verir.

Genel kullanım şekli:

ls -adlGR [dosya_adı] [klasör_adı]

‘man ls' komutunu kullarak 'ls' komutunun kullanımı hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

dosya adı veya klasör adı yazarsanız sadece o dosya/klasör hakkında bilgi görüntüler.

-a       linux sisteminde gizli dosyalar diye nitelendirilen ismi '.' ile başlayan dosyaların da listelenmesini sağlar.

-d       Bulunduğunuz klasör içindeki dosyaları göstermek yerine bulunduğunuz klasörün kendisi hakkında bilgi verir.

-l        opsiyonu dosyalar hakkında ayrıntılı bilgi verir. (yazma okuma ve çalıştırma hakları, sahibi, gurubu ve son degişiklik tarihi)

-G      '-l' opsiyonu ile kullanıldığında dosyaların gurup bilgisininin listelenmemesini sağlar.

-R       Bulunduğunuz klasörün içindeki klasörlerin (alt klasörlerin) içlerinin de görüntülenmesini sağlar.

$ls

ödev-1.txt

siir

$ls -l

-rw-r--r--   1 alper    users        3891 Jul 24 11:39 ödev-1.txt

-rwxr-xr-x   1 alper    users         110 Jul 29 02:34 siir

$ls -al

-rw-------   1 alper    users         451 Jul 29 02:33 .bash_history

-rw-r--r--   1 alper    users          24 May 15  1997 .bash_logout

-rw-r--r--   1 alper    users         230 May 15  1997 .bash_profile

-rw-r--r--   1 alper    users         599 Jun  7  2000 .bashrc

-rw-------   1 alper    users        5425 Jun  2  2000 .mysql_history

drwxr-xr-x   5 alper    users        1024 Jul 28 23:08 .netscape

-rw-------   1 alper    users           0 Jun 18  2000 .newsrc-news

-rw-r--r--   1 alper    users       13993 Jul 26 19:10 .pinerc

-rw-r--r--   1 alper    users        3891 Jul 24 11:39 ödev-1.txt

-rwxr-xr-x   1 alper    users         110 Jul 29 02:34 siir

$

Örnek olarak siir dosyasını inceleyecek olursak yukarıdaki dosya bilgileri sırası ile:

Tablo.4

Bu bilgilerin bazıları daha sonra detaylı olarak anlatılacaktır.

mv:

Dosyaların bir klasörden bir diğerine taşinmasına ve/veya dosya isimlerinin

değiştrilmesine yarar.

mv dosya_adı yeni_dosya_adı

Bir dosya veya klasör isminin değiştirilmesini saglar.

mv dosya_adı /home/alper/yedek

mv dosyanin_adresi dosyanin_yeni_adresi

$mv siir siir-1.txt

$ls

ödev-1.txt

siir-1.txt

$

mkdir:

Yeni klasör oluşturmaya yarar.

$pwd

/home/alper

$ls

ödev-.txt

siir-1.txt

$mkdir siirler

$ls -l

-rw-r--r--   1 alper    users        3891 Jul 24 11:39 ödev-1.txt

-rwxr-xr-x   1 alper    users         110 Jul 29 02:34 siir-1.txt

drwxr-xr-x   2 alper    users        1024 Jul 29 03:07 siirler

$mv siir-1.txt siirler

$ls

ödev-1.txt

siirler

$ls siirler

siir-1.txt

$

cd: (change directory)

'cd' komutu ile verdigimiz klasöre gecmemizi saglar.

$pwd

/home/alper

$ls

ödev-1.txt

siirler

$cd siirler

$pwd

/home/alper/siirler

$ls

siir-1.txt

$

                                                          (kök)

                    home                           usr                                             bin

               alper              oguz