Ödenmemiş Sermaye

Ticaret ortaklıklarında, ortaklar tarafından işletmeye konması taahhüt edilen nakit sermayeden ortaklığa henüz ödenmemiş olan kısmı ifade eder. Bu sermayedenişletmeye fiilen tahsis edilmiş kısma ise, ödenmiş sermaye adı verilir.

Yasalarda aksine hüküm olmadıkça ticaret ortaklıklarına sermaye olarak para, alacak, kıymetli evrak, taşınır ve taşınmaz mallar ile bunlardan yararlanma hakları, sınai haklar ve kişinin emeği konabilir.

Konan sermaye, ortaklar arasında düzenlenen ortaklık sermayesi ile belli edilir. Her ortak koymayı taahhüt ettiği sermayeden dolayı bu zamandan itibaren ortaklığa karşı borçlu olur. Ortaklığın sözleşme ile belirlenen ve taahhüt edilen sermayesi bilançonun pasifinde, bu sermayeden henüz nakit olarak ödenmemiş kısım ise aktifinde ayrı bir hesapta gösterilir.

Yapılan ödemeler aktifteki ödenmemiş sermayeden düşülür. Pasifteki itibari sermaye ile aktifteki ödenmemiş sermaye aarasındaki fark ödenmiş sermayeyi gösterir. Ortaklık, her ortaktan taahhüt edilmiş ve öngörülen zamanda ödenmemiş sermayeyi ödemesini isteyebilir; ödemediği takdirde, ortağı dava edebilir ve gecikme dolayısıyla önceden ihtar etmek kaydıyla uğradığı zararın tazminini isteyebilir. Ortaklığın iflâsı veya tasfiyesi ha linde de, taahhüt edilmiş ve henüz ödenmemiş sermaye dolayısıyla ortakların sorumluluğu devam eder.

Ödenmiş Sermaye

Bir ortaklık sözleşmesinde kararlaştırılmış olan serma yenin fiilen ödenmiş kısmıdır.

Özsermaye

Bir işletmenin özsermayesi, varlıkları ile borçları arasındaki farktır. Bilançonun, normal olarak aktifinde varlıklar, pasifinde borçlar ve özsermaye rapor edilir. Aktifte zarar ve pasifte birikmiş amortismanlar, şüpheli alacaklar karşılığı gibi bazı karşılık hesapları da rapor edilebilir.

Özsermaye, işletmenin net varlıkları ile borçları arasındaki farktır. Bilançoda özsermaye kısmı, çeşitli hesaplardan oluşur. Örneğin bir anonim şirket bilançosunun özsermaye kısmında sermaye (hisse senetlerini temsil eder) hesabı yanında çeşitli ihtiyat hesapları (kanuni, ihtiyari ve olağanüstü ihtiyatlar) yer alır.

Bir dönemin kâr veya zararı özsermayedeki değişiklik cinsinden de ifade edilebilir. Belli bir dönem zarfında özsermayede azaltma (sermaye azaltılması, kâr dağıtımı gibi) veya artırma (sermaye artırımı gibi) yapılmadığı takdirde, dönem sonu özsermayesinin dönem başı özsermayesini aşan kısmı dönem kârını verir. Dönem sonu özsermayesi dönem başı özsermayesinden daha küçük ise, dönem zararı söz konusu demektir.

Ülkemizde Vergi Usul Kanunu'na göre, dönem kâr/zararının, dönem başı ve dönem sonu özsermaye karşılaştırması yolu ile hesaplanması gerekmektedir.