WiMAX Çeşitleri ve Alternatifleri

WiMAX'in IEEE 802.16-2004 versiyonu sabit sistemleri hedefliyor. Hareketli olmayan bağlantı noktaları arasında bir ağ kurmak için standartlaştırılmış. IEEE 802.16-2004, ayrıca ilk versiyon olan 802.16-2001, ve 802.16a, 802.16c standartlarını da içine alır.

İkinci bir WiMAX versiyonu ise hareketli tür olarak bilinen IEEE 802.16e'dir. Bu standart sabit bağlantı noktaları ile hareketli, doğrudan görüşü (Non Line of Sight, NLOS) bulunmayan uygulamaları birbirine bağlamayı hedefliyor.

Avrupada geliştirilmekte olan MAN türevi HiperMAN (High Performance Radio Metropolitan Area Network), Avrupa Telekominikasyon Standartları Enstitüsü (ETSI) tarafından geliştirilen ve kablosuz ağlar arasında 2-11 GHz frekans aralığında bağlantı kurmayı hedefleyen teknolojiydi. WiMAX ile aynı hedeflere yönelik olduğundan şu anda WiMAX'e dahil durumda ve beraber gelişiyorlar.

Kore tarafından geliştirilen WiBro (Wireless Broadband) da kablosuz geniş bant internet sağlamak için geliştirilen bir teknoloji idi. 2002'den beri geliştirilen bu teknoloji standardı WiMAX geliştiricileri için bir rekabet ortamı oluşmasına katkıda bulundu. 2004 yılının sonunda Intel ve LG arasında varılan anlaşmada WiBro ile WiMAX arasında uyum sağlama çalışmaları başladı. WiBro, WiMAX'a güzel bir alternatif. İtalyan telekominikasyon şirketi (Telecom Italia), Samsung ile beraber, WiBro'yu kendi alt yapılarında test edeceğini duyurdu. Bu testin ilk aşaması Turin 2006 Kış Olimpiyatları oldu.

Bir başka WiMAX alternatifi UMTS (Universal Mobile Telecommunications System, Evrensel Hareketli İletişim Sistemi) 3. nesil (3D, third generation) cep telefonları için geliştirilmiş bir teknoloji. WiMAX'a mobil telefonlarda rakip olan bu teknoloji Frnasa ve Finlandiya'da kullanımda ve bu iki ülke WiMAX için gerekli frekans aralığı için lisans verme işlemini durdurdu.

WiMAX Ürünleri

Redline'ın Baz İstasyonu.

Şu anki WiMAX ürünleri son kullanıcı için olmaktan ziyade, alt yapı güçlendirme ve oluşturmaya yönelik. 2005 yılında bir çok şirket WiMAX'i test etmeye başladı. ABD'de bazı eyaletler, Kanada'da bazı üniversiteler ilk WiXAX kullanıcıları oldu. 2005 ortalarında Intel, �Rosedale� kod adlı yeni yonga setini piyasaya sürdü.

Intel'in ilk WiMAX yongası. Geliştiriciler için hazırlanmış WiMAX Board.

2006 Ocak ayında Kolombiya şirketi Telecom, Bucaramanga şehrinde, Mayıs ayında ise Orbitel şirketi Cali şehrinde WiMAX'i test kullanımına sundu.

Mart ayı sonunda Kanadalı iki telekominikasyon şirketi, Roger Communications ve Bell Canada, ulusal anlamda WiMAX'ı hizmete sundu.

Aynı şekilde Kore'de de WiBro denemeleri 2006 yılının ikinci yarısında başlayacak.

Kişisel anlamda kullanıma yönelik ürünlerin önde gelen üreticisi Intel'in hedefi gelecek 3 ya da 4 yıl içinde WiMAX'ın son kullanıcı tarafından elde edilme malietini sıfıra indirmeyi planlıyor. Intel, bu hedefini Centrino işlemcilerinde olduğu gibi, WiMAX'i ürünlerinin içine gömerek başarmayı planlıyor.

Tabii ki WiMAX'ın, son kullanıcıyı gerçek anlamda tamin etmesi için WiMAX alt yapısının yaygınlaşması gerekiyor. Belki bir belki birkaç snee içerisinde test aşaması bitecek. Eğer hedeflenen gerçekleşirse, son kullanıcılar ucuza geniş bant interneti daha ucuza ve daha yüksek kaliteyle elde etmiş olacaklar.

Intel'in WiMAX yongasını kullanan bir ürün. Airspan Masaüstü Erişim Noktası.

Türkiye'de WiMAX Çalışmaları

Türkiye'de WiMAX test aşamasında. Herşeyde geç kalan ülkemiz bir umutla bu teknolojinin hayatımıza daha hızlı uygulanmasını bekliyor. 2005 yılında Telekominikasyon Kurumu lisanslama için gereklı alt yapı oluşturma işlemlerine başladı. Bu işlemler sessiz sedasız sürerken 2005 Ekim ayında Intel'in CEO'su (Chief Executive Officer, Genel Müdür) Craig Barrett'in ülkemizi ziyaretinde bulunduğu girşimlerle ilk WiMAX testleri, Yozgat Boğazlıyan köyünde yapıldı. ADSL altyapısı bulunmayan köyde kurulan WiMAX vericisi sayesinde 50 km'lik bir alanda kablosuz internet erişimi sağlandı.

Lisanslama işleminin 2006 sonunda tamamlanması düşünülüyor. Telekominikasyon kurumundaki yetkililere göre WiMAX alt yapısı için çok fazla baz istasyonu gerekmeyecek. Buna sebep olarak arabada, otobüste ve benzeri hareketli yerlerde internet bağlantısı talebi olmayacağını ileri sürüyorlar. Eğer bu tip bir talep olursa o zaman cep telefonu şebekelerininkine benzer bir baz istasyonu örgüsü uygulanabilir.

Öte yandan WiMAX için girişilen ilk özel teşebbüs Superonline'dan geldi. Superonline, Telekominikasyon Kurumundan 1 Şubat 2006 ile 1 Ağustos 2006 tarihleri arasında WİMAX'ı test etmek için izin aldı. Bu izin kapsamında Superonline İstanbul'da Beşiktaş ve Levent'de iki baz istasyonu kurdu. Bu bağlamda Superonline, WiMAX Forum'a katılan ilk Türk şirket oldu.

WiMAX, ülkemizde geniş bant internete kablosuz ulaşabilmek için yeni alternatif konumunda. Büyük bir umut ile bu teknolojinin kullanımının da Türk Telekom'a verilmeyip özel şirketlere eşit dağıtılmasını temenni ediyoruz. Wi-Fi bağlantının sadece Türk Telekom tarafından sağlanması rekabete çok büyük bir darbe vurmuştu.

Sonuç

WiMAX, geleceğe dönük bir teknoloji. Bize en yakın getirisi kablosuz geniş bant internet sağlamak olacak. Ama ileride cep telefonları, VoIP uygulamaları ve benzeri bir çok uygulamada kullanıma girmesi bekleniyor. WiMAX, iletişimde bir dönüm noktası olacaktır. En güzel tarafı, gelişmekte olan ülkelerin ilk etapta bu teknoloji ile işe başlamalarıdır herhalde. Afrika ülkelerinde belirtildiği üzere ilk alt yapı çalışmaları WiMAX ile yapılırsa belki iletişimdi tüm dünya nispeten eşit bir seviyeye gelebilir.

Türkiye'de yapılan çalışmalar da umut verici. Superonline'ın ilk atağı yapması biraz riskli de olsa uzun vadede çok büyük getirisi olacaktır Superonline'a. Çünkü kuralları genelde ilk olan koyar. Superonline da WiMAX hizmetinin sunuş biçimini Türkiye'ye gösterecek ilk kurum olacaktır. Beklentim lisanslama hazırlıkları tamamlanınca yeni kurulan (Borusan Telekom gibi) telekominikasyon şirketlerinin de WiMAX'a yatırım yapmalarıdır. Bu durumda kendi teknoloji alt yapıları ile WiMAX'ın uygulama alanlarından herhangi birini, mesela telefon görüşmelerini, hizmetleri arasına koyabilirler.

Kaynaklar: